Yaz İshali Uyarısı
Uzmanlar, tehlikeli yaz ishaline yakalanmamak için menşei bilinmeyen
suların tüketilmemesi ve kişisel temizliğe dikkat edilmesi konusunda
uyarıyor.
İHA muhabirinin derlediği bilgilere göre, yaz ishalleri, daha çok
mikroplu suların içilmesi veya bu sularla yıkanmış sebze ve meyvelerin
tüketilmesi ile ortaya çıkıyor. İshal olan insanlar bu mikropları
dışkıları ile çevreye yayabiliyor. Doğada, özellikle insan ve hayvan
dışkılarıyla kirlenmiş sularda yaşayan, ishal nedeni olabilecek çeşitli
mikroplar bulunuyor. Bunlar özellikle durgun sularda, kanalizasyonun
karıştığı sularda, iyi ilaçlanmamış içme ve kullanma sularında,
özellikle yaz aylarında uzun süre canlı kalarak çoğalabiliyor. Bu
suların içilmesi veya böyle sularla bulaşık, sıcak ortamda beklemiş
gıdaların, örneğin çiğ sebzelerle hazırlanmış salataların ve meyvelerin
tüketilmesi sonucu ishal yapan mikroplar ağız yoluyla alınarak
insanların bağırsaklarına ulaşıyor. Bunların bir kısmı bağırsak
duvarında iltihap oluşturarak, hem bağırsak hareketlerini arttırıyor,
hem de bağırsağa su ve iltihabı hücrelerin geçişine neden oluyor. Bir
kısmı da bağırsakta iltihap yapmadan, salgıladıkları toksin denilen
zehirli maddelerin etkisiyle su ve tuz geçişini artırmak suretiyle
ishale yol açıyor.
İshallerin en ciddisi ve hayatı tehdit edeni ise kolera bakterisinin
yaptığı ishal. Kalın bağırsakta ishale neden olan bakterilerin bir
kısmı ve bazı parazitler dışkının iltihaplı, sümüksü görünmesine, aynı
zamanda bağırsak duvarını da zedeleyerek damarların kanamasına neden
oldukları için, kanlı olmasına da yol açıyor. Dışkının böyle kanlı ve
iltihaplı olması dizanteri olarak adlandırılıyor. İshalle birlikte
karın ağrısı, karında buruntu hissi, bazen bulantı, iltihaplı
durumlarda bunlara ilaveten ateş de görülebiliyor. Bunların yanında
aşırı su ve tuz kaybına bağlı olarak sinir sistemine ait kalp ritim
bozuklukları, böbrek yetmezliği, şuur bozuklukları gibi hastalıklarda
görülebiliyor.
İshal nedeniyle kaybedilen su ve tuzu geri koymak gerekiyor. Bunun için
pratik olarak bir litre kaynatılmış soğutulmuş suya 1 çorba kaşığı
şeker, 1 tatlı kaşığı sofra tuzu ve 1 çay kaşığı karbonat konularak
hazırlanan içeceğin tüketilmesi öneriliyor. 24 saatten fazla süren
ishallerde en yakın sağlık merkezine başvurularak muayene ve tetkik
olunması gerekiyor. Aşırı su ve tuz kaybı, ağır dizanteri halleri,
kolera şüphesi olan durumlarda hasta mutlaka hastaneye yatırılarak
öncelikle kaybedilen su ve tuzun yerine konması amacıyla serum
verilmesi tavsiye ediliyor. İshali olan kimselerin düzelene kadar
posasız ve yağsız gıdalar alması; kuru yemiş, çikolata, kızartmalar
gibi gıdaları tüketmemesi gerekiyor. Yağsız makarna, pirinç pilavı,
haşlanmış patates-patates püresi, haşlanmış yağsız et ve tavuk, yağsız
ızgara köfte yenilmesine izin veriliyor. Bol miktarda sıvı alınması
öneriliyor.
