İnsanlar Paslanır mı
Oksijen soluduğumuzda, oksijenin yüzde 95’i enerji
yapımında kullanılır, bu oksijenin yüzde 2-5 kadarı da, yüksek
reaksiyon hızına ve yüksek aktiviteye sahip olan bir cins zararlı
maddeye dönüşür.
Dr. Hasan İnsel
Bu zararlı maddelere “serbest radikal” diyoruz.
Örneğin, demir ve çelik paslanır veya kabuğu soyulan elma havayla temas
edince sararır. Otomobilinizin metali oksitlendiğinde yani
paslandığında havadaki oksijenle reaksiyona girmektedir. Ne yazık ki
vücudunuzun molekülleri de oksidasyonun zararlı etkilerine açıktır. Bu
da yaşlanma belirtilerine ve pek çok sağlık sorununu tetikleyen serbest
radikallerin üretilmesine neden olur.
İyi haber; “paslanma” oluşumunu aldığınız besinler ya da desteklerle azaltmanın yolu var.
Kötü haber; elinizde doğru bilgiler yoksa, sizin durumunuza ve vücut
yapınıza göre hangi besinlere ağırlık vermeniz gerektiğini ya da
desteklerin hangisinden ve ne miktarda kullanmanız gerektiğini
bilemezsiniz.
Serbest radikaller sınırsız zararlara yol açabilir:
* Artritte eklemlerin iltihabına katkıda bulunabilir.
* Hücrelerdeki DNA’ya hasar vererek tümöral oluşumları başlatabilir.
* Yaşlanma hızımızı etkiler.
* LDL kolesterolün arter duvarlarına yapışmasına neden olarak kalp hastalığında artışa yol açabilir.
* Katarakt oluşmasına ve göz merceğinin dejenerasyonuna yol açarak körlüğe neden olabilir.
* Beyin hücrelerine hasar vererek parkinson veya alzheimer hastalığı gibi nörolojik bozuklukları teşvik edebilir.
Bunlar, ilk akla gelenler, bu gibi pek çok örnek sayılabilir.
BİR SAVAŞ HALİ
Antioksidanlar serbest radikallere karşı savaşıyor
Vücudumuzda antioksidanlarla serbest radikaller arasında devamlı bir
savaş hali vardır. Her gün sayısız savaş kazanılmakta ya da
kaybedilmektedir. Bir muharebeyi kaybettiğimizde bu, belki de daha
fazla kırışıklıkla, “yaşlılık lekesiyle” veya ağrıyan bir eklemle
sonuçlanabilir. Çok sayıda muharebeyi kaybettiği-mizde ise savaş kötü
gitmeye başlar ve ciddi hastalıklara açık hale geliriz. Savaşın büyük
oranda kaybedilmesi, kanser, kalp - damar hastalıkları, inme, romatoid
artrit, katarakt ve alzheimer gibi 80 kadar farklı hastalıkla
sonuçlanabilir.
Antioksidanlar savunmada
Bu savaş serbest radikallerle antioksidanlar arasındaki bir savaştır,
bu iki madde vücutta doğal olarak bulunur ama “dış yardımla” güçlerini
artırırlar. Örneğin besinlerdeki katkı maddeleri ve koruyucu maddelerin
yanı sıra sigara dumanı, yanlış ilaçlar, çevre kirliliğine yol açan
atıklar, güneş ışığı, radyasyon, duygusal stres ve kötü yağlar serbest
radikal ordusunu takviye etmektedir. Sağlıklı beslenmek, sağlıklı
yaşamak ve gerektiğinde gerekli desteklerin alınması ise antioksidan
ordusunun savunmasını güçlendirmektedir.
Savunma ordusu olan antioksidanlar serbest radikallere bir elektron
vererek onları etkisiz kılar. Vücudumuz doğal antioksidanlar üretir,
yediğimiz yemeklerle ve gerektiğinde destekler kullanarak da ilave
antioksidanlar alırız. Serbest radikalleri etkisizleştiren
antioksidanlar yaşlanma hızımızı etkiler, sağlık ile hastalık
arasındaki mücadeleyi kazanmamıza yardımcı olabilirler.
Doktorunuza danışın
Antioksidan ordusuna baktığımızda bu ordunun bileşenlerinin kendi başlarına güçlü olduklarını görmekteyiz ama onlara birlikte çalışma fırsatı verildiğinde hastalığı yenebilmek ve yaşlanmayı yavaşlatabilmek için bir savaş gücüne sahip oluruz. Bu nedenle eğer klasik antioksidanlar olan C, E vitamini, beta karoten ve bunlara ilave edilebilecek Coenzym Q - 10, likopen, lutein, resveratrol, selenyum, glutatyon ve benzerleri gibi çeşitli antioksidan maddeleri vücut yapınıza uygun şekilde bir çeşni yaparak kullanmak istiyorsanız doktorunuza danışın, eczacınızdan bilgi alın.
Tek başınıza yapacağınız seçimler çokluk yeterli olmayacaktır, eksik veya yanlış seçimler nedeniyle fayda görmeden zamanı boş yere harcamış olacaksınız. Bilinçli beslenme konusunda ise doktorunuzun önerileri doğrultusunda diyetisyeninizden size uygun beslenme bilgilerini almanız en doğrusu.
ANTİOKSİDAN VÜCUTTA NE YAPAR?
Serbest radikalleri ve oksidasyonu azaltarak sağlığı korumak çok
önemlidir. İşte antioksidanlar bu noktada devreye girer. Serbest
radikalleri nötralize eder, yani etkisizleştirirler.
Antioksidanların başlıca yararlarına bazı örnekler:
* Serbest radikallerin zararlı etkilerin önlenmesi
* Yaşlanma sürecinin yavaşlatılması
* Kanser ve benzeri hastalıkların önlenmesi
* Soğuk algınlığı, virüsler ve enfeksiyonlara karşı daha güçlü bağışıklıkla korunma sağlaması
* Kalp hastalığı riskini azaltması

